هدف وماهیت
دریچه ای است کوچک که در آن کره ای سهلایه به قطر حدود 5/2 سانتی متر قرار دارد. کره ای که باهمه کوچکی می تواند دنیایی به وسعت بیکران را مشاهده کند وعامل اصلی مهمترین حس انسان یعنی حس بینایی باشد. حسی کهبه ما فرصت می دهد روزانه هزاران چیز را بدون دشواریشناسایی کنیم حتی اگر تصویر هر یک از آنها فقط در مدتکوتاهی یعنی کسری از ثانیه در برابر چشمان ما قرارگیرد.
علم بینایی‌سنجی با دو شاخه اصلی چشم پزشكی وبینایی سنجی (اپتومتری) وظیفه حفظ و نگهداری سلامت وبهداشت این حس ظریف و مهم را بر عهده دارد. ما در اینجاشاخه ناشناخته‌تر این علم یعنی علم بینایی سنجی را كه دررشته دانشگاهی بینایی‌سنجی تدریس می‌شود، معرفی می‌كنیم.
بینایی سنجی ، علم مراقبت‌هایبینایی است و كارشناسان این رشته به عنوان مراقبین اولیهبهداشت چشم ، مسؤولیت حفظ و سلامت بینایی را بر عهدهدارند.
سازمان بهداشت جهانی علم بینایی‌سنجی رامراقبت اولیه از بینایی می‌داند . به این معنا كه یك بیمارچشم در آغاز باید توسط یك بینایی‌سنج (اپتومتریست) معاینهشود تا اگر دچار عیوب انكساری، اختلالات دید و دو چشمی،انحرافات عضلانی آشكار و غیر آشكار ، تنبلی چشم،فیكساسیون‌های غیر مركزی و مواردی از این قبیل بود توسطمتخصص بینایی‌سنجی معاینه گردد و در غیر این صورت به پزشكمتخصص ارجاع داده شود.
تشخیص و تصحیح عیوب انكساری(نزدیك‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم) با تجویز عدسی‌هایمناسب مانند عدسی‌های عینك یا لنزهای تماسی، تشخیص و تصحیحاختلالات دید دو چشمی و تنبلی چشم، تعیین بهداشت عمومی چشمو بهداشت بینایی در محیط های كار و تحصیل و دادن آموزشلازم در این زمینه بر عهده بینایی‌سنج است، یعنی یك بیناییسنج باید بر روی محیط های كار از نظر مقدار روشنایی وحفاظت بینایی، كار كارشناسی كند. همچنین تهیه و تجویزوسایل كمك بینایی مانند اكولرهای ساده، مركب، سیستم‌هایتلسكوپیك و تلویزیون‌های مداربسته برای نیمه‌بینایان واندازه‌گیری میدان بینایی در تخصص فارغ‌التحصیلان این رشتهمی‌باشد.
از سوی دیگر وقتی یك بیمار به بینایی‌سنجمراجعه می‌كند متخصص این رشته پس از گرفتن تاریخچه سلامتچشم و معاینه دقیق برای تعیین اشكال های اصلی، در صورتنیاز بیمار را به متخصص مربوط اعم از چشم‌پزشك ، متخصص گوشو حلق و بینی ، متخصص داخلی یا متخصص مغز و اعصاب ارجاعمی‌دهد.
برای مثال اگربیماری پس از مطالعه در ناحیه پیشانی احساس خستگی می‌كند ودچار سردرد می‌شود اما از نظر بینایی سلامت كامل دارد،بینایی‌سنج در مرحله اول او را نزد متخصص گوش و حلق و بینیمی‌فرستد و در صورتی كه در این زمینه مشكل نداشته باشد نزدمتخصص داخلی و سپس متخصص مغز و اعصاب خواهد فرستاد . یااگر بیماری از تاری دید شكایت داشت و پس از معاینه مشخص شدكه در ته چشم مشكل دارد، این بیمار به متخصص چشم در زمینهشبكیه ارجاع داده شده و اگر دچار افتادگی پلك بود نزدمتخصص چشم در زمینه پلك فرستاده می‌شود.

در مورد تفاوت كار بینایی‌سنج با چشم‌پزشكباید گفت:
علم بینایی درختی تنومند و بزرگ استكه دارای دو شاخه اصلی چشم‌پزشكی و بینایی‌سنجی می‌باشد والبته هر یك از این دو شاخه به شاخه‌های فرعی‌تری تقسیممی‌شوند. مثلا رشته چشم پزشكی در دوره فوق‌تخصص دارایشاخه‌های تخصصی‌تر از قبیل تخصص در زمینه جراحی پلك، فشارچشم و شبكیه می‌باشد.
بینایی‌سنجی نیز در دوره فوقلیسانس و دكترا دارای گرایش های تخصصی مانند ناهنجاری هایدید دو چشمی و تمرینات اپتومتریك، وسایل كمك‌بینایی (كمكبه بیماران كم‌بینا) و تجویز لنزهای نامرئی است. یعنی یكمتخصص بینایی‌سنج در این زمینه‌ها، اطلاعات تخصصی‌تر وبیشتری نسبت به یك چشم‌پزشك دارد.
برای مثال مهمترینتخصص یك بینایی‌سنج در مقطع كارشناسی، تشخیص عیوب انكساریو تصحیح آن با عینك یا لنزهای نامرئی است. چون حدود 100واحد از دروس دانشگاهی یك دانشجوی كارشناسی بینایی‌سنجی دراین زمینه است و طی این 100واحد تجربه و دانش لازم را بهدست می‌آورد.
دو رشته چشم‌پزشكی و بینایی‌سنجی در كنارهم قرار دارند. این دو رشته در بعضی از مواقع با یكدیگرمرتبط و در بعضی از مواقع از هم مجزا هستند. مثلا تعییننمره عینك یا تصحیح اختلالات دید در تخصص اپتومتریست است وچشم‌پزشكان در زمینه درمان بیمارهای چشم بخصوص جراحی متبحرهستند. 

توانایی‌های موردنیاز و قابل توصیه
دستگاه بینایی‌ بدون وجودنور، كارایی ندارد . به همین دلیل یك بینایی‌سنج باید ازنور و ویژگی‌های آن اطلاع داشته باشد. اطلاعاتی كه به یاریعلم فیزیك می‌توان به آن دست یافت.
یك بینایی‌سنج بایدبه درس فیزیك مسلط بوده و بخصوص به فیزیك نور علاقه‌مندباشد همچنین در طول دبیرستان درس های ریاضی و زیست‌شناسیرا بخوبی فرا گرفته باشد. از نظر جسمانی نیز لازم است كهاز چشم‌ها و دست هایی سالم برخوردار باشد. در ضمن این رشتهصبر و حوصله زیاد می‌خواهد چرا كه تعیین نمره عینك یكی ازسخت ترین كارها در علوم بینایی است و نیاز به صبر و حوصلهزیاد دارد و نحوه كار نیز برای سنین مختلف متفاوت می‌باشد. یعنی تعیین نمره عینك برای كودك با یك فرد مسن فرق می‌كند. برای همین بسیاری از چشم‌پزشكان ترجیح می‌دهند كه در اینزمینه فعالیت نكنند.
دانشجوی این رشته باید در طی تحصیلاطلاعات عمومی خوبی در زمینه پزشكی كسب كند چون وقتی بیماربه بینایی‌سنج مراجعه می‌كند از مشكل خود اطلاع دقیقیندارد، برای مثال فقط از سردرد یا تاری دید شكایت می‌كند واین وظیفه بینایی‌سنج است كه تشخیص دهد آیا این مشكل بهچشم بیمار باز می‌گردد یا این بیمار مشكلات دیگری دارد كهدر این صورت باید او را به پزشك متخصص مربوط ارجاع دهد.
دانشجوی این رشته اگر بخواهد متخصص خوبی بشود و كارخوبی ارائه بدهد باید روابط عمومی خوبی داشته باشد تابتواند اعتماد بیمار را جلب كند و به یاری بیمار در جهتمداوا قدم بردارد.

وضعیت ادامهتحصیل در خارج از كشور
در حال حاضر دوره‌هایكارشناسی ارشد و دكترای تخصصی بینایی‌سنجی در كشورهاییهمچون انگلستان ، آمریكا، كانادا و استرالیا ارائه می‌شودو فارغ‌التحصیلان آنها بیشتر به جنبه‌های نظری و تحقیقاتیدر زمینه‌های مختلف علوم بینایی می‌پردازند. در مقطعدكترای تخصصی ، دانشجو ضمن بالا بردن مراتب علمی خود ، دریك زمینه تخصصی‌تر قدرت و توان خود را برای انجام كارهایتحقیقاتی ، توسعه مرزهای دانش و رفع معضلات علمی از طریقپژوهش ارتقا می‌بخشد. 

آینده شغلی وبازار کار
آیا می‌دانید كه در انگلیس تعدادبینایی‌سنج‌ها 5 برابر چشم‌پزشكان است؟چرا؟
آیاانگلیس نمی‌تواند چشم پزشك تربیت كند یا اینكه جامعه بهبینایی‌سنج بیش از چشم‌پزشك نیاز دارد؟
مردم اگرقابلیت‌های یك بینایی‌سنج را بدانند، متوجه می‌شوند كه دربسیاری از مواقع به جای مراجعه به چشم‌پزشك باید بهبینایی‌سنج مراجعه كنند. چون بیشتر مردم برای عیوبانكساری، تنبلی یا انحرافات چشم به چشم‌پزشك مراجعهمی‌كنند و تمامی این موارد در حیطه كار یك بینایی‌سنج استمثلا برای درمان انحرافات چشم 5 روش وجود دارد كه 4 روش درحیطه كار اپتومتریست و یك روش در حیطه كار چشم‌پزشك است ویا چشم‌پزشكان تنها 2 یا 3 واحد درسی در زمینه تعیین نمرهعینك می‌خوانند در حالی كه یك اپتومتریست حدود 100 واحد دراین زمینه مطالعه می‌كند.
در حال حاضر یك بینایی‌سنجموقعیت كاری خوبی دارد و حدود 80% فارغ‌التحصیلان جذببازار كار می‌شوند، چون علاوه بر این كه می‌توانند به طورمستقل مطب باز كنند و در زمینه ارائه عینك‌های مربوط بهعیوب انكساری به طور علمی و دانشگاهی تخصص دیده‌اند. درضمن یك بینایی‌سنج می‌تواند به عنوان مشاور در مورد بهداشتچشم و مشكلات بینایی در محیط‌های آموزشی، خدماتی و صنایعبا سازمان های دولتی و صنایع همكاری كند یا مسؤول سنجشبینایی جهت امور استخدامی و نظامی و اخذ گواهی‌نامهرانندگی و خلبانی باشد یا در اورژانس برای انجام كمك‌هایاولیه چشمی تا رسیدن بیمار به مراكز ذی‌ربط فعالیت كند.
از سوی دیگر یك بینایی‌سنج علاوه بر درمان می‌تواند درزمینه پیشگیری نیز فعالیت نماید مثل طراحی طرح پیشگیری ازتنبلی چشم كه هر ساله با همكاری سازمان آموزش و پرورشاستثنایی و سازمان بهزیستی برگزار می‌شود. در این طرحفارغ‌التحصیلان این رشته حضوری فعال دارند و با شناساییسریع و به موقع بیماران و انجام توانبخشی مورد نیاز و بااستفاده از تكنیك‌های مناسب از این نابه‌هنجاری جلوگیریمی‌كنند. 

وضعیت نیازكشور به این رشته در حال حاضر
در حال حاضر دركشور ما افراد زیادی از مشكلات بینایی‌رنج می‌برند. ایننكته ضرورت و اهمیت بینائی‌سنجی را بیش از پیش نمایانمی‌سازد. اگرچه در سال های اخیر گام های مهمی در جهتپیشگیری از مشكلات ناشی از ضعف دید در سنین كودكی انجامگرفته است. اما این اقدامات بطور كامل بسنده نیست وراهكارهای اساسی‌تری مورد نیاز است.
نظر به لزوم گسترش خدمات بینایی‌سنجی در سطحكشور و موارد مورد نیاز زیر، ضرورت و اهمیت این دوره درجامعه مشخص می‌گردد:
- نیاز به خدمات درمانی وتحقیقاتی به منظور شناسائی و حل مسائل مربوط بهبینایی‌سنجی و ارائه و اجرای طرح های عملی در این زمینه.
-نیاز به بینایی‌سنج در مراكز بهداشتی و درمانی و آموزشی.
-تكمیل گروه پزشكی در ارائه خدمات گسترده بینایی‌سنجی.
-  تامین نیروهای خدماتی بینایی‌سنجی باتوجه به نیاز خدمات بینایی در مراكز آموزشی ، صنعتی.